Linux: GUI, CLI ve TUI Nedir?

Linux
Spread the love

Linux kullanmaya başladığınızda ve Linux’la ilgili web sitelerini, forumları takip ettiğinizde, genellikle GUI, CLI ve nadiren de olsa TUI gibi terimlerle karşılaşırsınız.

Peki bu kısaltmalar ne ifade etmektedirler? Bu terimleri daha iyi anlayabilmek için kısaca açıklayalım.

Esasen, GUI, CLI veya TUI gibi terimler sadece Linux’a özel değildir. Bunlar genel bilgi işlem terimleridir ve bunların Linux dışında da kullanıldığını görebilirsiniz.

GUI(Graphical User Interface) – Grafik Kullanıcı Arayüzü

Bir GUI uygulaması veya grafik uygulaması, temelde fareniz, dokunmatik yüzeyiniz veya dokunmatik ekranınızla etkileşim kurabileceğiniz herhangi bir şeydir.

Linux’ta bir masaüstü ortamı, sisteminizle etkileşim kurabilmeniz için size grafik arabirimi sağlar. Sonrasında çeşitli görevler için GUI uygulamalarını(GIMP, VLC Firefox, LibreOffice, dosya yöneticisi vb.) kullanabilirsiniz.

Özetle GUI, sıradan kullanıcılar için bilgi işlemi daha kolay hale getirir.

CLI(Command Line Interface) – Komut Satırı Arayüzü

CLI temelde, belirli bir işlevi gerçekleştirmek için girdileri kabul eden bir komut satırı programıdır. Temel olarak, terminalde komutlar aracılığıyla kullanabileceğiniz herhangi bir uygulama bu kategoriye girer.

modern bilgisayarların öncüllerinin işletim sistemiyle etkileşime girecek fareleri yoktu. Komutları kullanarak makine ile etkileşime girmeniz gerekiyordu.

Bunun zor olduğunu düşünüyorsanız, modern bilgisayarların atalarında neyin yazıldığını görmek için bir ekran bile olmadığınıda bilmeniz gerekiyor. Yazılan komutları görmek için gerçek kağıtlara yazdıran yazıcıları vardı.

CLI günümüz için hal uygun mudur?Bununh cevabı kesinlikle “evet”. Güvenlik duvarı kurmak, ağı yönetmek ve hatta paket yönetimi gibi işletim sisteminin temel işlevi ve yapılandırmasıyla uğraşırken komutların her zaman özel bir faydası vardır.

Aynı görevleri yerine getirmek için GUI tabanlı bir uygulamanız da olabilir, ancak komutlar size, bu özelliklere daha ayrıntılı erişim imkanı sunar. Her halükarda, GUI uygulamasının aynı zamanda komutlarla (kodlarında kullanılan) işletim sistemiyle etkileşime girdiğini göreceksiniz.Birçok popüler GUI uygulaması genellikle temelde CLI araçlarına dayanır.

Şurası geröektir ki, komut satırı araçlarını kullanmak grafik araçlar kadar kolay değildir. Ama hiç merak etmeyin, özel ihtiyaçlarınız olmadıkça, Linux sisteminizi grafiksel olarak kullanabilirsiniz. Ancak, temel Linux komutlarını(1 , 2) bilmek her zaman sizin lehinize olacaktır.

TUI(Terminal User Interface) – Terminal Kullanıcı Arayüzü (Metin Tabanlı Kullanıcı Arayüzü olarak da bilinir)

Bu, üçü arasında en nadir görülen terimdir. TUI temelde GUI’nin  ve CLI’nin bir parçasıdır. Şaşırdınız mı?

TUI, metin tabanlı kullanıcı arabirimi veya terminal kullanıcı arabirimi anlamına gelir. Metin tabanlı diyoruz, zira öncelikle ekranda ve terminal kullanıcı arayüzünde bir sürü metin bulunur.

TUI uygulamaları o kadar yaygın değil ama yine de bunlardan birkaçına değinmek gerekirse, Terminal tabanlı web tarayıcıları TUI programlarına iyi bir örnek olabilir. Terminal tabanlı oyunlar da bu kategoriye girer.

Yine Ubuntu’da multimedya kodekleri yükleme esnasında  EULA’yı kabul etmeniz veya bir seçim yapmanız gerekirken de TUI ile karşılaşabilirsiniz.

TUI uygulamaları, GUI uygulamaları kadar kullanıcı dostu değildir, ancak kullanımları komut satırı araçlarından biraz daha kolaydır.

Sonuç olarak…

GUI, CLI veya TUI… Hepsi kullanıcının sistem üzerinde etkili olabilmesi için geliştirilmiş faydalı uygulamalardır. Hangisinin kullanılması gerektiği noktasında tercih, tamamen kullanıcıya bağlıdır!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir